Những cung đường ngoằn ngoèo trên đường vào thị trấn Mèo Vạc (tỉnh Hà Giang).

6 giờ sáng, rời TP. Hà Giang chúng tôi bắt đầu chuyến hành trình về với cao nguyên đá. Người lái xe cho biết, từ đây lên tới huyện Đồng Văn - nơi cao nhất của cao nguyên đá là 180km, phải mất 7 giờ đồng hồ và sẽ đi qua 4 huyện: Quản Bạ, Yên Minh, Mèo Vạc và Đồng Văn.

Quãng đường từ TP. Hà Giang lên đến “cổng trời” Quản Bạ dài 46km. Đường đi ngoằn ngoèo, khúc khuỷu vắt ngang lưng những ngọn núi. Có lúc, con đường như lọt thỏm giữa hẻm núi sâu, hai vách dựng đứng, lúc lại chênh vênh giữa đỉnh trời cưỡi trên một biển mây bồng bềnh phía thung lũng. Sau hơn 1 tiếng đồng hồ quanh co đèo dốc, chúng tôi cũng đến được “cổng trời” Quản Bạ, lúc này đang ngập chìm trong biển mây mù. Đứng ở đây, ai cũng có cảm giác chỉ cần giơ tay là có thể chạm đến trời. Dưới lưng núi, thỉnh thoảng chúng tôi bắt gặp những người phụ nữ H’Mông cõng con đi làm rẫy.

 Người dân nơi đây kể lại, một thời phía sau “cổng trời” đó từng là “vùng đất tự trị của người Mèo” gồm 4 huyện Quản Bạ, Đồng Văn, Mèo Vạc và Yên Minh. Năm 1939, người Pháp dựng một cánh cửa lớn bằng gỗ nghiến ở ngay cổng trời, ngày nay cánh cửa đó không còn nữa, thay vào đó là tấm biển đề chữ bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh: Cổng trời Quản Bạ. Anh Nguyễn Minh, một người bản địa cho biết: “Những ngày trời quang đãng, đứng trên sườn đèo của “cổng trời” phóng tầm mắt xuống thung lũng Tam Sơn có thể thấy hai trái núi đôi Cô Tiên như hai bầu ngực thiếu nữ căng tròn. Vì thế, ai đi qua đây cũng muốn dừng chân để ngắm mây trời và non nước”. 

Qua “cổng trời”, du khách chính thức đặt chân vào cao nguyên đá, nơi nhiều nhà khoa học trên thế giới cho rằng vẫn còn là ẩn số của thiên nhiên. Tháng 10-2010 cao nguyên đá Đồng Văn đã được Hội đồng tư vấn Mạng lưới Công viên Địa chất toàn cầu của UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu. Cao nguyên đá Đồng Văn là vùng núi đá cao trên 1.000m gồm 4 huyện: Quản Bạ, Yên Minh, Đồng Văn và Mèo Vạc, tổng diện tích tự nhiên là 2.356km2. Từ khi cao nguyên đá Đồng Văn trở thành Công viên địa chất toàn cầu, lượng khách du lịch đến với Hà Giang liên tục tăng, người dân cũng được hưởng lợi hơn nhờ du lịch. Đánh giá cao giá trị của cao nguyên đá, năm 2013, Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch tổng thể bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị công viên địa chất toàn cầu cao nguyên đá Đồng Văn giai đoạn 2012-2020 và tầm nhìn 2030.

Cao nguyên này có tới 90% diện tích là đá vôi. Từ đây, phóng tầm mắt ra bất cứ nơi đâu cũng thấy toàn đá là đá. Đá xếp tầng tầng, lớp lớp. Và cuộc sống của người dân nơi đây cũng gắn liền với đá. Họ biến đá thành nhà ở, thành nơi trồng trọt. Đá dựng thành tường rào bao quanh làng xóm, đá giữ nước, giữ đất để có những thửa ruộng bậc thang mà cấy trồng. Suốt chặng đường đi, chúng tôi thấy những cây bắp len lỏi bám chặt vào đá mà sống. Người dân gùi đất đổ vào từng hốc đá để trồng bắp. Nhiều người trong đoàn chúng tôi đặc biệt ấn tượng khi tận mắt chứng kiến những cây cải xanh tươi tốt, có cây nặng đến2-3 kg.

Từ đây, đi thêm khoảng 100km nữa là đến di tích Nhà Vương, thuộc xã Sà Phìn. Đây là một trong những dinh thự cổ còn sót lại của ông Vương Chính Ðức người H’Mông, một người giàu có do buôn bán thuốc phiện và có thế lực trước Cách mạng tháng Tám năm 1945, được dân trong vùng phong là “vua Mèo”. Dinh thự có kiểu kiến trúc đẹp và bề thế, uy nghi hình chữ “vương”, tọa lạc trên quả đồi hình mai rùa và được bao bọc bởi hai vòng tường thành xây bằng đá hộc, vừa làm tường che chắn vừa làm pháo đài phòng thủ.

Từ di tích Nhà Vương, chúng tôi đi thêm 50km nữa để đến nơi mà mọi người đều mong chờ nhất: cột cờ Lũng Cú. Tôi đã từng đến Mũi Cà Mau, điểm cực Nam Tổ quốc, vì vậy tới cột cờ Lũng Cú, cái cảm giác đã đi hết chiều dài của đất nước thật thiêng liêng. Sau khi chinh phục 389 bậc thang đá, chúng tôi bước lên đỉnh núi Rồng nơi đặt cột cờ. Từ đây, chúng tôi phải leo thêm 140 bậc cầu thang xoáy trôn ốc trong lòng cột cờ nữa mới lên đến đỉnh cột cờ. Nhìn và nghe tiếng lá cờ phần phật trong gió, tôi cảm giác như mình đã ôm trọn được một phần quê hương, Tổ quốc. Từ đỉnh cột nhìn xuống xung quanh là một vùng thiên nhiên bao la, hùng vĩ của cao nguyên đá Đồng Văn, được điểm xuyết bởi những khoảnh ruộng bậc thang xen giữa các xóm bản Lô Lô Chải, Séo Lủng, Cẳn Tằng... Tất cả vẽ nên một bức tranh làng quê với vẻ đẹp hoang sơ nhưng đầy thơ mộng, thanh bình của vùng non cao.

Chia tay cao nguyên đá, chia tay Hà Giang, ấn tượng đọng lại nhiều nhất trong tôi không chỉ là những ngày hòa mình với thiên nhiên hùng vĩ mà còn là những con người Hà Giang cần mẫn, chăm chỉ nhưng cũng rất khoan thai. Trên những đèo đá, những người phụ nữ trên vai gùi rất nặng nhưng họ không có vẻ gì là hối hả, vội vàng mà cứ thong thả bước, chuyện trò vui vẻ. Gặp khách du lịch, họ tươi cười, vẫy tay chào rất duyên.