Nét duyên quan họ Tam Tầng

Tôi đã từng được nghe các liền anh, liền chị Tam Tầng biểu diễn tại Liên hoan hát quan họ truyền thống huyện Việt Yên lần thứ XI, năm 2011 tại chùa Bổ Đà, những làn điệu dân ca sâu lắng đã thực sự gây ấn tượng với khán giả và năm đó làng Tam Tầng giành giải nhất.

Liền chị quan họ làng Tam Tầng.

Lần về Tam Tầng mới đây, chúng tôi gặp những liền anh, liền chị ấy với tà áo tứ thân, nón quai thao, khăn mỏ quả duyên dáng cùng các làn điệu năm nào như: Mời nước, mời trầu, Khách đến chơi nhà, Giã bạn… được cất lên bằng lời ca, tiết tấu bay bổng, trau chuốt. 

Liền chị Nguyễn Thị Lại, 59 tuổi, Bí thư chi bộ, kiêm Chủ nhiệm CLB quan họ thôn cho biết, Tam Tầng có truyền thống hát quan họ cổ từ rất lâu đời, thế hệ trước truyền dạy thế hệ sau. CLB hiện có 25 liền anh, liền chị thuộc nhiều lứa tuổi, nghề nghiệp nhưng đều có điểm chung là rất đam mê quan họ. Có những cụ già đã ngoài 70, 80 tuổi vẫn hăng hái tham gia, góp phần truyền dạy, cổ vũ lớp trẻ học hát dân ca.

Được thành lập từ năm 1998, đến nay CLB hát dân ca quan họ Tam Tầng đã đạt được nhiều thành tích và thường xuyên duy trì tập luyện mỗi tuần hai buổi. Nhớ lại những ngày đầu mới thành lập, liền chị Lại bảo, hồi đó còn nhiều khó khăn về kinh phí, nhiều người còn bận bịu việc đồng áng, gia đình. Các thành viên phải tự đóng góp kinh phí hoạt động, CLB nhận thêm một số công việc để lao động gây quỹ, sắp xếp thời gian hợp lý không ảnh hưởng nhiều đến công việc gia đình và thường được mời tham gia biểu diễn trong những ngày kỷ niệm lớn của đất nước, của địa phương. 

Từ năm 2000 đến nay, 19 lần tham gia thi hát quan họ trong tỉnh, năm nào CLB làng Tam Tầng cũng đoạt giải cao. Liền chị Lại cho biết thêm: Có cụ năm nay đã gần 80 tuổi vẫn đam mê với nghệ thuật truyền thống của quê hương, tích cực tham gia truyền dạy, biểu diễn. Điển hình như cụ Lê Thị Hảo 79 tuổi, dù giọng hát không còn mượt mà như xưa nhưng vẫn nhớ và hát được nhiều làn điệu dân ca quan họ cổ khó như: Cái hời cái ả, Đôi bên bác mẹ cùng già, Lên núi Ba Vì...

Theo cụ Hảo, làng Tam Tầng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thuộc làng Nam Ngạn. Trước đây các làng quan họ cổ thường có tục hát kết bạn, bao gồm bên nam và bên nữ, từ những canh hát đó đã trở thành ân nghĩa truyền đời, các làng kết bạn còn giúp nhau trong cuộc sống, lao động hằng ngày. 

Quan họ làng Nam Ngạn, xã Quang Châu có mối thâm tình, kết chạ với làng Phúc Lâm (Hoàng Ninh), trong khi hiện có tới khoảng 80% dân số làng Tam Tầng là người gốc ở Nam Ngạn. Do đó làng Tam Tầng với Phúc Lâm bao đời nay vẫn coi nhau như anh em, tình nghĩa sắt son, bền chặt và duy trì nét văn hóa độc đáo bên bờ Bắc sông Cầu.

Xã Quang Châu có phong trào văn hóa, văn nghệ phát triển sôi nổi. Đặc biệt, CLB quan họ Tam Tầng còn tích cực đi giao lưu biểu diễn với các CLB ở Bắc Ninh, Hà Nội. Đối với các thành viên CLB quan họ Tam Tầng, hát quan họ không chỉ để thi thố và giành giải thưởng mà còn là sân chơi để giao lưu, gặp gỡ, xua đi bao mệt mỏi trong cuộc sống. Nói như liền chị Lại: “Đó chỉ là những tiết mục “cây nhà lá vườn” nhưng cũng đủ để làm cho đời sống tinh thần thêm tươi vui”.

Lòng nhiệt tình, say mê ca hát của các liền anh, liền chị nơi đây góp phần gìn giữ, bảo tồn và đưa quan họ trên đất Kinh Bắc ngày càng lan tỏa, xứng đáng là Di sản văn hóa đại diện của nhân loại mà UNESCO đã vinh danh.