XÂY DỰNG THƯƠNG HIỆU TRÀNG AN GẮN VỚI TĂNG TRƯỞNG XANH
Tác giả bài viết: Phạm Sinh Khánh - BQL Danh Thắng Tràng An
Thứ tư - 07/12/2022 20:15
Quần thể danh thắng Tràng An trở thành Di sản văn hóa và thiên nhiên đầu tiên ở Đông Nam Á là niềm vinh dự không chỉ của Đảng bộ, Chính quyền và các tầng lớp Nhân dân tỉnh Ninh Bình mà còn là niềm tự hào của Nhân dân cả nước. Trong những năm qua, việc quản lý, bảo tồn và khai thác các giá trị của Quần thể danh thắng Tràng An theo tinh thần Công ước di sản Thế giới và các quy định của pháp luật Việt Nam đã thu được những kết quả tích cực. Các thuộc tính và giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản được tôn trọng và gìn giữ, công tác nghiên cứu khoa học được đẩy mạnh, các yêu cầu, khuyến nghị của Ủy ban Di sản Thế giới được thực hiện một cách nghiêm túc, có trách nhiệm, các hoạt động khai thác giá trị của Di sản được thực hiện phù hợp với đặc thù của khu Di sản theo hướng tăng trưởng xanh, đóng góp có hiệu quả trong phát triển kinh tế, xã hội của địa phương. Mặc dù công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tuy nhiên, công tác bảo tồn, phát huy ý nghĩa giá trị di sản vẫn còn những khó khăn nhất định. Một trong những thách thức lớn cần giải quyết là làm sao để hài hòa giữa việc phát triển du lịch và việc bảo tồn Di sản. Đây là bài toán mà ẩn số đang từng bước được giải mã quá trình hoạch định chủ trương, chính sách gắn bảo tồn Di sản với phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh đã mang lại hiệu quả tích cực tại Quần thể danh thắng Tràng An.
Sự phát triển ngành Du lịch Ninh Bình mà trọng tâm là tại các khu, điểm du lịch trong Quần thể danh thắng Tràng An đã và đang góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, tài nguyên thiên nhiên, tạo nhiều việc làm và thu nhập ổn định cho người dân địa phương, nhất là khu vực nông thôn. Năm 2010, tổng thu từ du lịch của Ninh Bình đạt được 551,4 tỷ đồng thì đến năm 2019 đã lên tới 3.671 tỷ đồng; tăng gấp 6,65 lần. Năm 2020, 2021 do ảnh hưởng của dịch Covid-19 nên số lượng khách sụt giảm, tổng doanh thu du lịch trên toàn tỉnh năm 2021 giảm còn 681 tỷ đồng. Năm 2022, du lịch đã có sự phục hồi mạnh mẽ trên khắp cả nước, Ninh Bình đã đón được 2.779.410 trong 9 tháng đầu năm nay, tổng thu ước đạt 1.952 tỷ đồng. Có được thương hiệu du lịch gắn với Di sản thế giới Tràng An gắn với tăng trưởng xanh là cả một quá trình hơn 20 năm với sự vào cuộc quyết liệt, quyết tâm chính trị cao của các cấp, các ngành; sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, Chính phủ và các bộ, ngành trung ương, đặc biệt là sự đồng hành, hưởng ứng, nỗ lực của người dân và doanh nghiệp trong tỉnh.
Một góc danh thắng Tràng An
Thế giới đang hướng tới mô hình “Kinh tế xanh” với 5 lĩnh vực chính là các nguồn năng lượng, công nghệ sạch, nông nghiệp bền vững, cơ sở hạ tầng sinh thái, cắt giảm khí thải và hoạch định phát triển đô thị bền vững. Chương trình Môi trường Liên hợp quốc đã đưa ra khái niệm về kinh tế xanh như sau: “Nền kinh tế xanh là kết quả mang lại phúc lợi cho con người và công bằng xã hội, nó có ý nghĩa giảm những rủi ro môi trường và khan hiếm sinh thái”. Kinh tế xanh là một khuynh hướng nhằm giải quyết triệt để các mối quan hệ giữa các lĩnh vực: từ sản xuất, nghiên cứu, giáo dục và cả các yếu tố xã hội trong một mối liên hệ tổng thể. Phát triển một nền kinh tế xanh thực chất là vì con người, đảm bảo phúc lợi cao nhất, đạt mục tiêu công bằng về mặt xã hội và hạn chế tối đa những tác động xấu đến môi trường và hệ sinh thái, giúp tôn tạo, phát triển hệ sinh thái tự nhiên. Xác định được tiềm năng, lợi thế và xu hướng của nền kinh tế xanh trong bảo tồn Di sản và làm thế nào để đưa thương hiệu Di sản thế giới Tràng An gắn với tăng trưởng xanh. Bài học kinh nghiệm trong quản lý Di sản gắn với phát triển du lịch theo hướng tăng trưởng xanh là phải đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, để thực sự di sản là tài sản của của cộng đồng, do cộng đồng bảo vệ và vì cộng đồng. các giải pháp cần triên khai thực hiện là:
Một là, hoàn thiện cơ chế chính sách tạo môi trường thuận lợi cho huy động các nguồn lực xã hội cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Quần thể danh thắng Tràng An gắn với phát triển du lịch bền vững. Tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về Di sản; kịp thời điều chỉnh, bổ sung những văn bản pháp lý cho phù hợp với từng giai đoạn phát triển của di sản gắn với đời sống của cộng đồng dân cư sở tại. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến các văn bản quy phạm pháp luật trong vùng di sản đến chính quyền các cấp và người dân địa phương để họ hiểu đúng các chính sách đã ban hành và cùng tham gia quản lý, bảo vệ di sản trước những tác động xấu ảnh hưởng trực tiếp đến di sản.
Phát huy các mô hình hợp tác đối tác công - tư, hoàn thiện khuôn khổ cơ sở pháp lý nhằm tháo gỡ những vướng mắc, tạo lực khơi thông vốn đầu tư từ khu vực tư nhân, giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa Nhà nước - doanh nghiệp, đặc biệt là lợi ích giữa các bên khi cùng chung tay tham gia bảo tồn và phát huy các giá trị của di sản; trong đó xác định rõ vị trí, trách nhiệm của các chủ thể và cơ chế phối hợp “bốn nhà”, gồm: Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân. Qua đó, tạo môi trường đầu tư lành mạnh, đủ sức hấp dẫn và khuôn khổ pháp lý rõ ràng, đầy đủ, tạo lòng tin cho nhà đầu tư và người dân.
Hai là, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội trong tăng trưởng xanh. Tăng cường vai trò của cơ quan MTTQ các cấp, của các tổ chức xã hội nhằm đẩy mạnh việc thực hiện trách nhiệm đối với cộng đồng, đối với Di sản của các tổ chức, cá nhân nhằm huy động tối đa nguồn lực cho bảo tồn và phát huy giá trị Di sản. Phát huy vai trò của cộng đồng địa phương trong việc giữ gìn và phát huy bền vững các giá trị di sản, lấy cộng đồng địa phương làm trung tâm của di sản, tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng phát triển sinh kế đa ngành nghề dựa vào việc khai thác các giá trị tự nhiên và văn hóa bản địa trong vùng di sản. Cần xây dựng cơ chế đặc thù để người dân có thể tham gia vào các hoạt động phát triển du lịch như: Hỗ trợ cho vay vốn với lãi xuất ưu đãi, hỗ trợ đào tạo nghề, kĩ năng, nghiệp vụ du lịch và phát triển một số loại hình doanh dịch vụ du lịch khác phù hợp với địa phương.
Ba là, tăng trưởng xanh cần kết hợp với phát triển các ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và nông nghiệp sạch. Trên cơ sở phát triển du lịch là trục chính, là hạt nhân để định hướng phát triển các ngành, lĩnh vực một cách phù hợp, đảm bảo bền vững và hiệu quả. Du lịch ngành kinh tế tổng hợp, phát triển du lịch vừa giải quyết tốt các vấn đề bảo vệ tài nguyên, tạo việc làm, đảm bảo an sinh xã hội, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu tại chỗ, phát triển các lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, đặc biệt là quảng bá thương hiệu, thu hút đầu tư. Ngược lại, phát triển công nghiệp cũng phải trên nguyên tác phát triển xanh, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ phục vụ phát triển du lịch. Xác định phát triển công nghiệp là đòn bẩy cần thiết và quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Ninh Bình đã tập trung quy hoạch các khu, cụm công nghiệp, đồng thời ban hành nhiều chủ trương, chính sách khuyến khích thu hút đầu tư phát triển công nghiệp sạch, sử dụng công nghệ tiên tiến sẽ tạo thế chân kiềng vững chắc, tạo nguồn thu bền vững cho địa phương.
Bốn là, đa dạng hoá các sản phẩm du lịch xanh, chú trọng công tác nghiên cứu thị trường, xúc tiến, quảng bá thương hiệu du lịch. Đầu tư cho công tác nghiên cứu thị trường, các nhu cầu thị hiếu khách du lịch mục tiêu; xây dựng và thực hiện chiến lược xúc tiến, quảng bá du lịch theo hướng dài hạn, chuyên nghiệp và hiệu quả; tăng cường quảng bá hình ảnh du lịch tỉnh Ninh Bình thông qua các hội chợ, triển lãm, tổ chức các sự kiện lễ hội, giao lưu văn hóa, thể thao và các kênh truyền hình trong nước và quốc tế; Tăng cường liên kết, hợp tác du lịch với các tỉnh, thành phố lớn, các trọng điểm du lịch quốc gia; Đẩy mạnh chuyển đổi số ngành Du lịch kết hợp với truyền thông, quảng bá, tiếp thị trực tuyến trên các nền tảng số, các mạng xã hội...
Năm là, tiếp tục nỗ lực định vị thương hiệu Tràng An – Ninh Bình là một trong 10 điểm đến du lịch hàng đầu của Việt Nam và 20 điểm đến hấp dẫn của khu vực Đông Nam Á; nghiên cứu tạo ra nhiều sản phẩm đa dạng để thu hút thị trường khách có khả năng chi trả cao.
